مراکز آموزش عالی و دانشگاه های تاجیکستان
انستیتو زبان و ادبیات رودکی
این انستیتو به صورت مشترک در سال 1932 تحت عنوان «انستیتوی زبان، تاریخ و ادبیات» تأسیس شد و در تاریخ 14 آوریل 1951 به صورت انستیتوی مستقل از انستیتوی تاریخ جدا شد و در جشن 1100 سالگی ابوعبدالله رودکی در سال 1958 انستیتو نام رودکی را به خود گرفت.ریاست این انستیتو در حال حاضر (2009م) بر عهدة دکتر سف الدین نظر زاده است .
انستیتو دولتی هنر میرزا تورسون زاده
انستیتوی هنر میرزا تورسون زاده مرکز آموزش عالی است که متخصصان گوناگون هنری از جمله: هنرپیشه، نوازنده، خواننده، تهیهگر تئاترهای مردمی، دستههای رقص، کتابشناسی، معلمان مدارس موسیقی را تربیت میکند.
انسیتـو شرق شناسی و میراث خطی
انستیوی شرق شناسی در سال 1970 به عنوان زیر مجموعة شعبة شرق شناسی و آثار خطی که در سال 1958 در بخش ادبیات کلاسیک تاجیک و دستخطهای شرقی دانشگاه زبان و ادبیات تشکیل یافته بود، تاسیس گردید.
انستیتـوی اقتصاد
انستیتـوی اقتصاد آکادمی علوم تاجیکستان که در سال 1964 تأسیس گردید، یک مؤسسة پژوهشی علمی است که به آموزش مسائل، مشکلات و راههای ارتقای کیفی سطح تولیدات اجتماعی و ترقّی و پیشرفت جامعة تاجیکستان مشغول است.
دانشگاه آزاد اسماعیل سامانی
دانشگاه آزاد اسماعیل سامانی، یکی از مراکز تحصیلات عالی غیردولتی جمهوری تاجیکستان، در سال 1997 میلادی تأسیس و پس از ثبت، رسمآَ به فعالیت پرداخت. اهداف اصلی این دانشگاه، آموزش و پرورش کادرهایی با معلومات گسترده و تربیت متخصصان مجرّب که منطبق با نیازهای اقتصاد بازرگانی و بر پایة استانداردهای بینالمللی است، میباشد. اقتصاد و مالیه، حقوق اقتصادی، مدیریت شهری، سایبرنتیک، انفورماتیک، پزشکی و علوم انسانی، از رشتههای این دانشگاه به شمار میآید.دانشگاه با مؤسسات تحصیلات عالی و تخصصی روسیه، ایران، ترکیه، آلمان، مجارستان، قرقیزستان و کره روابط علمی و فرهنگی داشته که در حال حاضر نیز در صدد گسترش این روابط است.زبان تدریس و آموزش و کارگزاری دانشگاه، فارسی تاجیکی است. آموزش زبانهای روسی و انگلیسی نیز به صورت گسترده و منطبق با امور دانشگاهی است.
دانشگاه اسلاویانی (اسلاویانسکی ) روسیه و تاجیکستان
دانشگاه اسلاویانی روسیه و تاجیکستان در سال 1996 میلادی مطابق قرارداد فیمابین حکومت های تاجیکستان و فدراسیون روسیه تشکیل شد. هدف از تشکیل این دانشگاه پشتیبانی از سکنه روسی تاجیکستان و ایجاد شرایط لازم برای تحصیلات آنها می باشد. تحصیل در این دانشگاه مطابق استاندارد و برنامه آموزشی روسیه صورت می گیرد و درس ها بروسی برگزار می شود. مطابق این قرارداد، هزینه های این دانشگاه از هر دو طرف پرداخته می شود. حقوق اساتید و هزینه تحصیل دانشجویان از طرف روسیه پرداخت می شود و پرداخت بقیه هزینه ها به عهده تاجیکستان است. محمد یوسف امام اف رئیس دانشگاه، ایلان توپایلا معاون آموزش، خانم ورونیکا چیگرینا معاون بخش علمی این دانشگاه می باشند. خسرو شنبه زاده، رئیس دانشکده فیلولوژی، نبی ناصراف رئیس دانشکده اقتصاد، عبدالسلام ولی یف، رئیس دانشکده تاریخ و روابط بین الملل و دولت النظر اف رئیس دانشکده حقوق می باشند
.
دانشگاه دولتی آموزگاری
دانشگاه دولتی آموزگاری شهر دوشنبه نخستین مرکز آموزش عالی در تاجیکستان است که برای مدارس ابتدایی، مدارس هشت ساله، مدارس ده ساله، مدارس میانة مخصوص، آموزشگاهها و مراکز پیش دانشگاهی، مؤسسههای پژوهشی علمی و مؤسسات تا دوران مدرسه و … در سال 1931 م. با نام آکادمی آموزگاری کشاورزی تاسیس گردید.این دانشگاه در سال 1932 م. نام آکادمی آموزگاری تاجیک را به خود گرفت. این دانشگاه دارای یازده دانشکده : فیلولوژی، تاریخ، آموزگاری، ریاضی، جغرافیا، فیزیک، بیولوژی، شیمی، تکنولوژی و صاحبکاری، زبانهای خارجی(انگلیسی ، فرانسه و آلمانی)، زبان و ادبیات روس میباشد . در این دانشگاه شعبه دکترا و فوق دکترا نیز فعالیت دارد و 150 استاد دکترا و نامزد علم و حدوداً رویهمرفته بیش از 500 استاد مشغول به تعلیم و تربیت دانشجویان هستند.
دانشگاه دولتی آموزگاری صدرالدین عینی تاجیکستان 18 ژانویه سال 1931 با نام انستیتوی عالی اگروپداگوگی (کشاورزی و آموزگاری) شروع بکار کرد و در سال 1939 به نام ارباب ادبیات اکراین ت.گ. شفچنکو تغییر یافت. و سپس با استقلال تاجیکستان نام دانشگاه در سال 1992 به نام دانشگاه دولتی آموزگاری قندل جوره اف تغییر یافت و نهایتاً در سال 2007 به نام کنونی تبدیل یافت که مثلاً نمادی از بزرگی تاثیر فرهنگی صدرالدین عینی در فرهنگ حاضر تاجیکستان می باشد.این دانشگاه برروی خیابان رودکی ، اصلی ترین خیابان دوشنبه میباشد.این دانشگاه یکی از مهمترین مراکز علمی جهت تعلیم و تربیت مدرسین بلند پایه در تاجیکستان به حساب می رود و تحصیل به سه زبان تاجیکی ،روسی و ازبکی صورت می گیرد.
دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان
دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان از 14 دانشکده مشتمل بر مکانیک و ریاضی، بیولوژی، شیمی، زمین شناسی معادن، تاریخ، حقوق شناسی، زبان شناسی، شرق شناسی، روزنامه نگاری، اقتصاد و مدیریت، دارائی و اقتصاد، الکترونیک اقتصادی و فلسفه تشکیل گردیده است و شامل 85 کرسی می باشد. در این دانشگاه دانشجویان در 51 گرایش تحصیل می نمایند. دانشگاه ملی دارای 722 نفر استاد ازجمله 75 نفر پروفسور و دکتر علوم، 273 فوق لیسانس علوم و 251 نفر دانشیار می باشد. تعداد کل دانشجویان 13133 نفر است که از این تعداد 8113 دانشجو حضوری و 4790 نفر بصورت غیر حضوری تحصیل می کنند.
دانشگاه دولتی تجارت تاجیکستان
دانشگاه دولتی تجارت تاجیکستان در ساختار تعلیمات عالی تنها دانشگاهی است که متخصصانی در زمینه حسابداری، دارائی، اقتصاد، مدیریت فروش و صنایع غذایی، اقتصاد جهانی، روابط تجاری اقتصادی بین المللی، بازاریابی در بازار بین المللی و خدمات، امورگمرکی، تکنولوژی محصولات غذایی و ساختار های اطلاعاتی در اقتصاد، فارغ التحصیل دارد. دارای 4 دانشکده اقتصاد و مدیریت، اقتصادجهانی و حقوق، تجارت و گمرک، تحصیلات غیرحضوری و13 کرسی فعال می باشد. دانشگاه تجارت با انستیتوی اقتصاد، مدیریت و امور اقتصادی قزاقستان، دانشگاه اقتصادی قزاقستان، دانشگاه بین المللی تجارت آلماتی، دانشگاه دولتی تجارت مسکو، آکادمی اقتصادی مسکو، دانشگاه تعاون مصرف ناواسبیرسک و دانشگاه اتحاد حسابداران و بازرس های حرفه ای آسیای مرکزی همکاری نزدیک دارد.
دانشگاه دولتی کشاورزی تاجیکستان
این دانشگاه از جمله نخستین مراکز آموزشی آسیای میانه می باشد که در سال 1931 میلادی تاسیس شده است و دارای 21 رشته در سه مقطع کارشناسی، تخصصی و کارشناسی ارشد می باشد.بر اساس آمار سال 2001 میلادی این دانشگاه هر ساله تعداد 600 نفر دانشجو فارغ التحصیل داشته است. این دانشگاه با موسسات علمی و تحقیقاتی کشورهای مستقل مشترک المنافع، آمریکا، ایران، ژاپن، چین، هندوستان، افغانستان، لهستان، آلمان، انگلستان و هلند روابط علمی و تحقیقاتی دارد. دانشگاه مذکور از 12 دانشکده مشتمل بر مهندسی کشاورزی، باغداری و بیوتکنولوژی، تجارت کشاورزی، زراعت و کشاورزی، مهندسی دام، دامپزشکی، اقتصاد، آبیاری، مکانیزه کردن کشاورزی، دانشجویان خارجی، دانشکده غیر حضوری و دانشکده تحصیلات تکمیلی تشکیل شده است.
دانشگاه فنی دولتی تاجیکستان :
در دانشگاه فنی تاجیکستان 6 دانشکده مشتمل بر انرژی، مکانیک و تکنولوژی، مدیریت، مهندسی و تجارت، حمل و نقل و راه سازی، ساختمان و معماری و تکنولوژی شیمی فلزات فعالیت دارد . دانشگاه تکنیکی جمهوری تاجیکستان با دانشگاههای دولتی فنی تاشکند، دانشگاه الکتروتکنیک مخابرات تاشکند، دانشکده اتومبیل و راه سازی تاشکند، دانشکده ساختمان و معماری تاشکند، دانشکده تکنولوژی صنایع سبک بخارا، دانشگاه برق مسکو، دانشگاه زمین شناسی مسکو، دانشگاه امور ساختمانی مسکو، دانشگاه دولتی ولادیمیر، دانشکده اتومبیل و راه سازی سیبری (آمسک)، دانشگاه حمل و نقل اوکراین و کالج عالی تکنولوژی اینچان (کره جنوبی) رابطه و همکاری دارد.
دانشگاه دولتی طبی تاجیکستان به نام ابوعلی سینا
دانشگاهی دولتی در تاجیکستان است که در سال ۱۹۳۹ در شهر دوشنبه پایهگذاری شده است. این دانشگاه زیر نظر وزارت تندرستی جمهوری تاجیکستان اداره میشود. در هنگام یکپارچگی اتحاد جماهیر شوروی ، دومین دانشگاه برتر شوروی شناخته میشده است .